Deserts and Jungles, and Quakers | Mens en Aarde Natuurbeelden

desert&djungles pic

by Mieke, Netherlands YM scroll een eindje verder voor het Nederlandstalige origineel

For the Dutch monthly bulletin I write articles on sustainability. When I made mention of one of these a few days ago to a Ffriend, she suggested to me that I translate it to English for the Willy&Penn. Here we go:

Something that I have been thinking of over the past few years is how to bring spirituality and sustainability more together. The issue of sustainable living is often approached in a practical way, as an issue that temporarily needs our attention to avert the climate crisis. We just need to make some technical adjustments to make sure our way of living is no longer harmful to the environment. But I would say that the root of the problem lies a lot deeper, and leads us to something timeless: to the question of how we as humans relate to our earth.

During my studies I followed a course called ‘Images of nature’. Contrary to what one might think, it was not about nature photography or something similar. We were taught how different cultures in the present and past relate and have related to their environment, and how they viewed nature. And that meant we were talking about spirituality, because the way we think of nature and the way we think of the sacred are inextricably connected.

In some cultures these images are one and the same. Rivers and mountains are gods, thunderstorms and earthquakes their doings, the entire landscape has a soul and is filled with spirits. Then there are also cultures in which there is an emphasis on a separation between heaven and earth. The sacred is not to be depicted, because it is not to be found in the worldly, which is but mundane. This creates a duality, which almost makes nature and the sacred into opposites, nature as something ‘antisacred’.

Which images dominate is influenced by the sort of environment one lives in. A jungle brings up quite different associations than a desert. The jungle is diverse and abundant, and a desert is empty and inhospitable. It is not strange that in an environment such as the latter nature is felt as something hostile, rather than something nurturing. Anthropological research has shown that desert people tend to a monotheistic cosmology, like for example Christianity, Islam and Judaism. But there’s more. Desert cultures tend to be more militaristic and hierarchical, have a stronger role division between men and women, and a stronger suppression of sexuality and aversion towards the physical body. Something of the harshness of the environment is reflected in the way people related to each other.

Perhaps it is not good news then, that the culture that has achieved world dominance over the past few centuries is by origin a desert culture. Would the current climate crisis have to do with the fact that our ancestors lived in a climate that did not cultivate too much love for nature? If your theology tells you that the earth is something savage, at your disposal to be made hospitable, you might act differently than when the earth that your feet rest on is considered sacred and divine.

As Quakers we too carry this ‘desert theology’ in our heritage. Let’s have a look at our own faith and practice. I believe that we can find traces of this division between nature and spirituality in our practice. We create spaces that offer little distractions for our meetings for worship and we seek the silence to hear the voice of the holy spirit. In our midst we rather place some Quaker literature than a flower bouquet. We are not accustomed to listen to the call of our mother earth or something similar, and we do not tend to pay much attention to our bodies and our senses.

What would happen if we were to hold meeting for worship outside, sat around a tree, and tried to hear the holy spirit speak to us though the rustling of the leaves in the wind? Or somewhat less radical (and potentially impractical), to place a tree branch in the middle and be inspired by its look, smell and touch for our ministry? Would that lead to a different discernment? And if so, would that be important?


desert&djungles pic

En bij deze originele Nederlandse tekst die eerder verscheen in De Vriendenkring:

Een nieuwe naam, een nieuw plaatje. Ik ben op zoek naar een manier om spiritualiteit en duurzaamheid dichter bij elkaar te brengen. Het duurzamheidsvraagstuk wordt namelijk vaak zo praktisch benaderd, als een probleem dat tijdelijk onze aandacht nodig heeft om de klimaatcrisis te bezweren. Maar naar mijn idee ligt de wortel van het probleem veel dieper, en voert dat ons terug naar iets tijdloos: naar de vraag hoe wij ons als mens willen verhouden tot onze aarde. Daarover gaat het artikel van vandaag.

Ik heb tijdens mijn studie ooit het vak ‘natuurbeelden’ gevolgd, van Matthijs Schouten. In tegenstelling tot wat je zou verwachten ging het niet over natuurfotografie of -schilderkunst. Het ging over hoe verschillende culturen uit heden en verleden zich (hebben) verhouden tot hun omgeving; welk beeld zij hadden bij natuur. En dan gaat het automatisch over spiritualiteit, want ons beeld van de natuur en ons beeld van het heilige zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

In sommige samenlevingen vallen die beelden volledig samen. Bergen en rivieren zijn goden, stormen en aardbevingen de gevolgen van hun handelen, het hele landschap is bezield. Aan de andere kant zijn er samenlevingen waar men eerder een scheiding tussen het hemelse en het aardse beleeft. Het heilige mag niet worden afgebeeld, want het is niet in de dingen te vinden. En daarmee komen natuur en het heilige bijna tegenover elkaar te staan, de natuur als iets antiheiligs.

Welke beelden zich vormen hangt samen met het soort omgeving waarin je leeft. Een jungle roep heel andere associaties op dan een woestijn. Een jungle is overvloedig en veelzijdig, een woestijnlandschap is leeg en onherbergzaam. Het is niet vreemd dat in een dergelijk landschap de natuur eerder als een vijandige omgeving wordt beleefd en niet als een voedende moeder. Uit anthropologisch onderzoek blijkt dat woestijnvolkeren eerder neigen tot een monotheïstisch wereldbeeld.            Maar er is meer. Woestijnculturen zijn gemiddeld gesproken militaristischer en hiërarchischer, er is een sterkere rolverdeling en ongelijkheid tussen man en vrouw, en een sterkere onderdrukking van sexualiteit en afkeer van het lichamelijke. Iets van de hardheid van de omgeving reflecteert zich in de verhoudingen tussen de mensen onderling.

Misschien geen goed nieuws dus dat de cultuur die in de afgelopen eeuwen werelddominantie heeft verworven van oorsprong een woestijncultuur is. Zou de huidige klimaatcrisis te maken hebben met het feit dat onze voorouders uit een klimaat kwamen die weinig liefde voor de natuur opwekte? En kunnen en moeten wij hier iets aan doen?

Als Quakers komen wij zelf dus ook voort uit deze zogenaamde ‘woestijntheologie’. Laten we voor de aardigheid eens een uitstapje maken naar onze eigen praktijk. Ik denk dat er sporen van de tweedeling tussen natuur en spiritualiteit terug te vinden zijn. We zoeken de leegte op voor onze aanbidding, en de stem van de heilige geest klinkt in de stilte. We zijn het minder gewend om bijvoorbeeld te luisteren naar de roep van de aarde, en we zijn er niet helemaal zeker van of er nu wel of niet een bloemetje in het midden van de kring mag staan. Wat zou er gebeuren als we wijdingssamenkomst rond een boom zouden houden al luisterend naar de stem van het heilige in het ruisen van de bladeren in de wind? Zouden we dan andere dingen horen? En zou dat belangrijk zijn?


One thought on “Deserts and Jungles, and Quakers | Mens en Aarde Natuurbeelden

  1. Dankjewel voor het artikel, Mieke, ik vind het echt leuk! Ik zal de rest van mijn reactie in engels schrijven want het is een beetje te ingewikkeld voor mij in het nederlands uit te leggen.

    In my recent “environment and society” course, we were also looking at how many/all environmental problems are based on the idea of human society being separate from or above nature – how else could we justify exploiting the world as we have? So I’m with you – sustainability is definitely at core a spiritual issue.

    We also looked at Christian views on the environment. I guess Quakers fall into the “stewardship” tradition of Christianity – which is better than the “domination” strand shown in Genesis – but is still based on the idea of humans as above nature, as we have to manage it, for God. We need to get beyond that I think, but I’m not sure how we can express that..

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.